വയനാട്ടിലെ വനമേഖലയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന കൊട്ടിയൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ സൗകര്യങ്ങൾ മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കേരള ഹൈക്കോടതിയുടെ ഉത്തരവ്
കൊട്ടിയൂർ ക്ഷേത്ര വികസനം: കേന്ദ്ര-സംസ്ഥാന വകുപ്പുകളെ കക്ഷി ചേർത്ത് ഹൈക്കോടതി.
വയനാട്ടിലെ വനമേഖലയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന കൊട്ടിയൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ തീർത്ഥാടകർക്കായി ആവശ്യമായ സൗകര്യങ്ങൾ ഒരുക്കുന്നതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വിഷയത്തിൽ കേരള ഹൈക്കോടതി സ്വമേധയാ ഇടപെട്ടു. കേന്ദ്ര പരിസ്ഥിതി, വനം-കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാന മന്ത്രാലയം (MoEFCC), സംസ്ഥാന വനം-വന്യജീവി വകുപ്പ്, മലിനീകരണ നിയന്ത്രണ ബോർഡ്, തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങൾ എന്നിവയെ കേസിലെ എതിർകക്ഷികളായി ഹൈക്കോടതി ഉൾപ്പെടുത്തി.
ജസ്റ്റിസ് രാജ വിജയരാഘവൻ വി., ജസ്റ്റിസ് കെ.വി. ജയകുമാർ എന്നിവരടങ്ങുന്ന ഡിവിഷൻ ബെഞ്ചിന്റേതാണ് ഉത്തരവ്.
കോടതിയുടെ നിരീക്ഷണങ്ങൾ:
പരിസ്ഥിതിയും വിശ്വാസവും:
ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത് കാടിനും പുഴയ്ക്കും നടുവിലാണെന്നും, ഇവിടെ മതപരമായ ആചാരങ്ങളും പരിസ്ഥിതിയും തമ്മിൽ വളരെ സൂക്ഷ്മമായ ഒരു സന്തുലിതാവസ്ഥ നിലനിൽക്കുന്നുണ്ടെന്നും കോടതി നിരീക്ഷിച്ചു.
തീർത്ഥാടന കാലം: ഉത്സവ സീസണുകളിൽ വൻതോതിൽ തീർത്ഥാടകർ എത്തുന്നതിനാൽ, പരിസ്ഥിതിക്ക് കോട്ടം തട്ടാത്ത തരത്തിലുള്ള താൽക്കാലിക ക്രമീകരണങ്ങളാണ് നിലവിൽ നടത്തുന്നത്.
പരിഗണനയിലുള്ള പ്രധാന വിഷയങ്ങൾ:
തീർത്ഥാടകർ നേരിടുന്ന പ്രായോഗിക ബുദ്ധിമുട്ടുകൾ പരിഹരിക്കുന്നതിനായി താഴെ പറയുന്ന വിഷയങ്ങൾ കോടതി പ്രത്യേകം ശ്രദ്ധിച്ചു:
* ഇടുങ്ങിയ റോഡുകൾ മൂലമുള്ള ഗതാഗത തടസ്സവും തിരക്ക് നിയന്ത്രണവും.
80 ഏക്കർ വരുന്ന വിശുദ്ധ വനപ്രദേശത്തെ മാലിന്യ സംസ്കരണം.
മഴക്കാലത്ത് ബാവലിപ്പുഴ മുറിച്ചുകടക്കുമ്പോൾ തീർത്ഥാടകർക്ക് താൽക്കാലിക തൂക്കുപാലങ്ങൾ നിർമ്മിക്കുക തുടങ്ങിയ നിർദ്ദേശങ്ങൾ ഇതിലുണ്ട്.
നിയമപരമായ വശങ്ങൾ: വന്യജീവി സംരക്ഷണ നിയമം, വനസംരക്ഷണ നിയമം, പരിസ്ഥിതി ലോല പ്രദേശങ്ങളുമായി (ESZ) ബന്ധപ്പെട്ട മാർഗനിർദ്ദേശങ്ങൾ എന്നിവ പാലിച്ച് മാത്രമേ വികസന പ്രവർത്തനങ്ങൾ പാടുള്ളൂ എന്ന് കോടതി ഓർമ്മിപ്പിച്ചു.
അടുത്ത ഹിയറിംഗ്: വിഷയം ജൂലൈ 3-ന് വീണ്ടും പരിഗണിക്കും.
അതേസമയം, ക്ഷേത്രപരിസരത്ത് വ്ലോഗർമാരും സോഷ്യൽ മീഡിയ കണ്ടന്റ് ക്രിയേറ്റർമാരും നടത്തുന്ന ലൈവ് സ്ട്രീമിംഗും റീൽസ് ചിത്രീകരണവും തീർത്ഥാടകരുടെ ആരാധനാ സ്വാതന്ത്ര്യത്തെ ബാധിക്കുന്നുവെന്ന മറ്റൊരു പരാതിയും (WP(C) 20262/2026) ഹൈക്കോടതിയുടെ പരിഗണനയിലുണ്ട്.
നിർദ്ദേശങ്ങളും തുടർനടപടികളും:
NIT റിപ്പോർട്ട്: 'കൊട്ടിയൂരിന്റെ സുസ്ഥിര വികസനവും ഇക്കോ ടൂറിസം മാനേജ്മെന്റും' സംബന്ധിച്ച് നാഷണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ടെക്നോളജി (NIT) സമർപ്പിച്ച റിപ്പോർട്ട് കോടതി പരിശോധിച്ചു. ഉപയോഗശൂന്യമായി കിടക്കുന്ന 40 ഏക്കർ സർക്കാർ ഭൂമി പാർക്കിംഗിനായി ഉപയോഗിക്കുക, ബയോ-ടോയ്ലറ്റുകൾ സ്ഥാപിക്കുക, മഴക്കാലത്ത് പുഴ മുറിച്ചുകടക്കാൻ താൽക്കാലിക തൂക്കുപാലങ്ങൾ നിർമ്മിക്കുക തുടങ്ങിയ നിർദ്ദേശങ്ങൾ ഇതിലുണ്ട്.
നിയമപരമായ വശങ്ങൾ: വന്യജീവി സംരക്ഷണ നിയമം, വനസംരക്ഷണ നിയമം, പരിസ്ഥിതി ലോല പ്രദേശങ്ങളുമായി (ESZ) ബന്ധപ്പെട്ട മാർഗനിർദ്ദേശങ്ങൾ എന്നിവ പാലിച്ച് മാത്രമേ വികസന പ്രവർത്തനങ്ങൾ പാടുള്ളൂ എന്ന് കോടതി ഓർമ്മിപ്പിച്ചു.
അടുത്ത ഹിയറിംഗ്: വിഷയം ജൂലൈ 3-ന് വീണ്ടും പരിഗണിക്കും.
അതേസമയം, ക്ഷേത്രപരിസരത്ത് വ്ലോഗർമാരും സോഷ്യൽ മീഡിയ കണ്ടന്റ് ക്രിയേറ്റർമാരും നടത്തുന്ന ലൈവ് സ്ട്രീമിംഗും റീൽസ് ചിത്രീകരണവും തീർത്ഥാടകരുടെ ആരാധനാ സ്വാതന്ത്ര്യത്തെ ബാധിക്കുന്നുവെന്ന മറ്റൊരു പരാതിയും (WP(C) 20262/2026) ഹൈക്കോടതിയുടെ പരിഗണനയിലുണ്ട്.
The High Court intervenes to increase facilities in Kottiyur.
